Geotekstil – Geokompozit

(Polypropilene-PP, Polyester- PET) koji se ugrađuju u zemljište i predstavljaju integralni deo geotehničkih konstrukcija.

Vrste geotekstila:

U zavisnosti od tehnologije izrade, geotekstil može biti:
– netkani geotekstil
– tkani geotekstil

Tehničke karakteristike:

Odabirom visokokvalitetnih sintetičkih PET ili PP vlakana različitih finoća, dužina i načina izrade, geotekstil dobija određene mehaničke karakteristike i svojstva koja zadovoljavaju opšte tehničke uslove za gradnju u građevinarstvu i zahteve projektanata:

• površinska masa [g/m²],
• debljina [mm],
• prekidna čvrstina uzdužno/poprečno [kN/m],
• prekidno istezanje uzdužno/poprečno [%],
• statičko probijanje (CBR test) [N],
• dinamičko probijanje (conedrop test, Ø rupe) [mm],
• probijanje (otpor piramidalnom utiskivanju, puncture resistance) [N],
• vodonepropusnost (normalno na uzorak) [x10-2 m/s],
• prividna veličina pora [μm],
• UV stabilnost,
• hemijska otpornost.

Geotekstili sa primarnom funkcijom filtriranja primenjuju se radi ograničavanja ispiranja sitnog materijala kod prolaza vode iz sloja tla fine granulacije u sloj krupnije granulacije. Kao filter geotekstil zadržava sastavne delove tla ili druge čestice, uz istovremeno omogućavanje protoka tečnosti okomito na ravninu filtera.

Pri tome treba razlikovati mehaničku stabilnost geotekstila (sposobnost zadržavanja tla) i hidraulično svojstvo geotekstila sa ciljem odvodnje vode uz minimalne gubitke pritiska. Geotekstili sa funkcijom filtera imaju i dodatnu funkciju razdvajanja dva sloja tla, pri čemu ograničavaju međusobno mešanje dva sloja tla različitih fizikalnih svojstva tla (granulometrijski sastav, konzistencija, sleganje).

Oni sprečavaju ispiranje finih čestica i njihovo prodiranje u krupnozrnatiji materijal. U hidrotehničkim građevinama ovaj tip geotekstila primenjuje se kod zaštite obala i dna vodotoka od erozije, regulacije vodotoka. Geotekstil s primarnom funkcijom dreniranja primenjuje se radi odvodnje vode koja protiče u tlo u ravni geotekstila, uz što manji gubitak pritiska i znatno sprečavanje ispiranja sitnog materijala iz tla putem odgovarajućih filtera. U hidrotehničkim građevinama ovaj tip geotekstila primijenjuje se kod drenaža.

Geotekstil sa primarnom funkcijom razdvajanja i ojačanja se primjenjuje za pojačanje nosivosti temeljnog tla, slojeva nasipa i posteljice. Primjenjuje se kod izgradnje svih tipova hidrotehničkih građevina.

Netkani Geotekstil

Netkani geotekstil nastaje učvršćivanjem ravno položenih, jedni na druge, beskonačnih vlakana (filamenata) ili vlakana ograničene dužine (kratka vlakna). Učvršćivanje može biti mehaničko (iglanjem ili šivenjem) i/ili adhezivno (pomoću veziva), odnosno kohezivno (termičkim delovanjem). Najviše se koriste za razdvajanje, filtriranje i za zaštitu, a često i za dreniranje i ojačanje/armiranje zemljišta.

Geotekstil je propusni materijal proizveden od sintetičkih vlakana kao što su polipropilen, poliester, poliamid, polietilen i drugi, odnosno od prirodnih vlakana (juta, kokos).

Pri gradnji i održavanju hidrotehničkih građevina najčešće se primjenjuje netkani geotekstil – armirani i nearmirani.

Netkani geotekstil primijenjuje se pri izradi filtera i kod razdvajanja i ojačanja. Geotekstil u hidrauličkim strukturama mora omogućiti da voda teče okomito na ravninu geotekstila (filtriranje) i/ili u ravnini geotekstila (dreniranje) sprečavajući na taj način pojavu erozije tla.

Geotekstil može biti sledećeg sirovinskog sastava:

• 100% polipropilenskih vlakana PP od 150 – 1200 g/m²
• 100% poliesterskih vlakana PET od 150 – 1200 g/m²

Tkani Geotekstil

Tkani geotekstil sastoji se od vertikalno položenih sistema vlakana (mreže).

Razlikuju se po vrsti vlakana i načinu povezivanja, kao i po broju niti (vlakana) u jediničnoj dužini

Tkani geotekstil proizvodi se tkanjem dva ili više sintetičkih vlakana:

• wrap yarns – paralelno sa pravcem kretanja
• weft yarns – vertikalno u odnosu na platno

U zavisnosti od izgleda poprečnog preseka i tipa tkanja postoje tri tipa tkanog geotekstila:

monofilament tkani geotekstili (slika 1.) i tape tkani geotekstili (flattened ribbones, slika 2.),DOS geotekstili (directionaly oriented structures, slika 3.)

Tipovi tkanja:

Tkani geotekstili su izrađeni od Polipropilenskih traka – visoke zatezne čvrstine od 14 -150kN i statičkog proboja od 1800 – 18.000 N.

Drenažni geokompoziti GCD

Drenažni geokompoziti zamenjuju tradicionalne i teškoizvodljive drenažne sisteme. To su fabrički izrađeni drenažni sistemi od nekoliko slojeva geosintetičkih materijala.

• trodimenzionalan sistem (srž) od polietilena visoke gustoće (HDPE) i velike vučne snage za odvod vode,
• filter – geotekstil s jedne ili obe strane srži,
• LDPE membrana umesto jednog od dva sloja geotekstila (u slučajevima kada je jedan od zahteva vodonepropusnost materijala).

Zahvaljujući svojim visokim pokazateljima u pogledu jačine, kao i visokom drenažnom kapacitetu, drenažni geokompoziti se primenjuju:

• za zaštitu geomembrana deponija otpada i hidrauličkih konstrukcija – kada je potrebno održavanje visoke propusnosti vode i ventilacije gasova, kao i održavanje visoke hemijske i bakteriološke otpornosti,
• drenažni sistemi koji smanjuju hidrostatički pritisak iza potpornih zidova, obalnih stubova mostova i strmih kosina,
• prilikom izgradnje temelja, tunela i drugih podzemnih konstrukcija,
• za sprečavanje problema vezanih za infiltraciju vode.